Ametyst

[Jiruka]

Ametyst

Ametyst jest odmianą kwarcu mlecznego, dwutlenku krzemu (SiO2). Nazwa pochodzi od greckiego słowa „amethystos” (αμέθυστος) co znaczy „nie pijani” (methystos - pijani, przedrostek a nadaje słowu przeciwne znaczenie). W mitologii greckiej są dwie wersje zdarzenia opisującego powstanie tego minerału. W pierwszej Dionizos rozjuszony przez człowieka, który go obraził, przysiągł zabić następnego śmiertelnika przechodzącego drogą. Pechową osobą okazała się młoda kobieta imieniem Amethystos. Aby uratować jej życie, wezwana w potrzebie Artemida zamieniła niewinną dziewczynę w kryształ czystego kwarcu. Dionizos zapłakał łzami skruchy, a jako że był bogiem wina, to winem płakał, zaś jego łzy zabarwiły kwarc na fioletowo. W drugiej wersji Dionizos chciał posiąść piękną nimfę leśną Amethystos, ona jednak nie kochała go. Modliła się do bogów, aby zachować czystość. Artemida wysłuchawszy jej próśb, przekształciła ją w kwarc. Upokorzony Dionizos wylał na minerał wino, które zabarwiło kamień. Magiczny trunek sprawił, że ametyst ma chronić ludzi przed upijaniem się. W tym celu wykonywano z niego kielichy lub dodawano sproszkowany do alkoholi.



W skali twardości Mohsa jest klasyfikowany jako siódemka, można nim zarysować szkło, jednak należy do raczej kruchych minerałów. Tworzy kryształy o pokroju słupkowym lub igiełkowym, przeważnie do kilku centymetrów. Pozostające na nim rysy są białe. Zwykle fasetowany szlifem schodkowym lub mieszanym.
Swoją fioletową barwę zawdzięcza obecności jonów żelaza i promieniowaniu radioaktywnemu. Intensywność koloru można zwiększyć poprzez krótkie wystawienie go na działanie wysokiej temperatury. Trzeba jednak pilnować czasu, gdyż długotrwałe podgrzewanie nieodwracalnie niszczy naturalne zabarwienie. Zazwyczaj występuje w różnych odcieniach, od delikatnego różu przez liliowy i fioletowy do purpury. Zależnie od kąta patrzenia może przybierać bardziej niebieskawy lub czerwonawy odcień. Często zdarza się, iż jest smugowany - warstewki o różnym natężeniu barw układają się naprzemiennie. Dzięki obróbce termicznej może zmienić barwę na żółtą, zmienia się wtedy w cytryn. Kamień, który po części jest ametystem, a po części cytrynem, nazywamy ametrynem.

Występuje w złożach hydrotermalnych, tworząc wypełnienia geod lub żył. Spotkać go można również w okruchowych złożach aluwialnych. Z reguły jest pod postacią szczotek krystalicznych w geodach, druzach i szczelinach. Największe złoża znajdują się w Minas Gerias w Brazylii. Ametysty, które stąd pochodzą, pomimo pięknej barwy, w sztucznym oświetleniu wydają się matowe i szare. W Rosji występują na Syberii, w górach Adun-Cziłon oraz na Uralii. Uralskie kamienie są we wszystkich odcieniach fioletu z czerwoną poświatą. Kolor ten widoczny jest też przy sztucznym oświetleniu. Inne kraje ze złożami tych minerałów to Austria, USA, Zambia, Kanada i kilka innych, które wydobywają je na mniejszą skalę.
Również w Polsce można znaleźć te kamienie. Największe złoża znajdują się na Dolnym Śląsku, głównie w okolicach Jeleniej Góry, Szrenicy, Szklarskiej Poręby, Kletna oraz Doliny Złotego Potoku.

Ametysty mają bardzo barwną historię jeśli chodzi o biżuterię. Do początków XIX wieku były to niezwykle drogie kamienie, noszone przez arystokrację i dostojników kościelnych. Gdy znaleziono wielkie złoża w Brazylii i Uralii, minerał staniał. Wciąż jednak zdobią królewskie atrybuty - korony i berła - potężnych monarchii jak Rosja, Bawaria, Wielka Brytania. Uznawano go również za klejnot, który wspomagał wstrzemięźliwość, stąd chętnie umieszczano go w wisiorach i pierścieniach księży oraz innych przedstawicieli kościoła.
Już w późnym neolicie używano ametystu na terenie całej Europy. Najprawdopodobniej pierwsze naszyjniki z tego minerału tworzono w Grecji, około 6000 lat temu. Najstarsze ametysty znalezione w Egipcie datowane są na ok. 3000 r.p.n.e. Umieszczano je w grobowcach faraonów, przy ich mumiach. Kamień często był wykorzystywany do ozdabiania rzeźb, biżuterii oraz do rzeźbienia w nim amuletów, jak np. chrząszcz skarabeusz.





Ametyst jest również wspomniany w Biblii, wybrano go na klejnot reprezentujący pokolenie syna Mojżesza, Dana. Wymieniono go również jako jeden z kamieni pektorału arcykapłana Aarona.

Oto kilka fragmentów Biblii, w których mowa o ametyście:

Ks. Wyjścia, 28;15-20
"Uczynisz też pektorał do zasięgania wyroczni; a wykonają go biegli tkacze w ten sam sposób jak efod: ze złotych nici, z fioletowej i czerwonej purpury, z karmazynu i z kręconego bisioru. Będzie kwadratowy i we dwoje złożony, a długość jego i szerokość będzie wynosiła jedną piędź. Umieścisz na nim cztery rzędy drogich kamieni; W pierwszym rzędzie rubin, topaz i szmaragd, w drugim będzie granat, szafir i beryl, w trzecim rzędzie opal, agat i ametyst, a wreszcie w czwartym rzędzie chryzolit, onyks i jaspis. Będą osadzone w oprawie ze złota w odpowiednich rzędach."

Ks. Wyjścia, 39;10-14
"Umieścili na nim cztery rzędy drogich kamieni, w pierwszym rzędzie rubin, topaz i szmaragd, w drugim będzie granat, szafir i beryl, w trzecim rzędzie opal, agat i ametyst, a wreszcie w czwartym rzędzie chryzolit, onyks i jaspis. Były osadzone w oprawach ze złota w odpowiednich rzędach. Kamienie te otrzymały imiona dwunastu synów Izraela; było ich dwanaście według ich imion; były ryte na wzór pieczęci, każdy z własnym imieniem według dwunastu pokoleń."

Apokalipsa św. Jana, 21;19-21
"A warstwy fundamentu pod murem Miasta zdobne są wszelakim drogim kamieniem.
Warstwa pierwsza - jaspis,
druga - szafir,
trzecia - chalcedon,
czwarta - szmaragd,
piąta - sardoniks,
szósta - krwawnik,
siódma - chryzolit,
ósma - beryl,
dziewiąta - topaz,
dziesiąta - chryzopraz,
jedenasta - hiacynt,
dwunasta - ametyst."

W jednym ze swoich dzieł Leonardo da Vinci napisał o ametyście, że posiada moc rozpraszania złych myśli oraz wspomaga inteligencję.
Podczas koronacji króla Charlesa II Stuarta w Opactwie Westminsterskim, władca trzymał w ręce "Sovereign's Orb", jeden z królewskich klejnotów. Do złotej kuli przytwierdzony jest duży ametyst, do którego przymocowano krzyż.
Ametyst zaczął podbijać Europę po roku 1727, kiedy to statki z pierwszymi brazylijskimi ametystami przybiły do europejskich portów. Wiele zamożnych rodzin inwestowało wysokie sumy, aby wejść w posiadanie ametystowej biżuterii i ozdabianych przedmiotów codziennego użytku (np. szczotka do włosów z ametystem przymocowanym do rączki).

Ametystowi przypisuje się wiele niezwykłych cech. Ze względu na nie jest używany przez ludzi z wielu kultur. Nazywa się go "kamieniem relaksu i harmonii". Uspokaja emocje, daje poczucie bezpieczeństwa. Pomaga się skupić, dlatego przy nauce warto mieć go na biurku lub nosić na szyi. Wzmacnia intuicję oraz wspiera rozwój zdolności parapsychicznych. Redukuje stres, przynosi spokój i uwalnia umysł od nerwów oraz negatywnych myśli. Dodaje cierpliwości, bardzo polecany osobom pracującym z ludźmi, w miejscu, gdzie trzeba się dogadywać, gdyż przynosi pewność siebie i czystość głosu. Jest polecany dla ludzi cierpiących na bezsenność, gdyż jego wibracje ułatwiają zasypianie. Ametyst jest pomocny przy łagodzeniu konfliktów, wykorzystuje się go również do oczyszczania miejsc, w których przebywamy na co dzień (takich jak biuro, sypialnia, salon) z negatywnych energii. Chroni przed nieszczęściami i depresją. Wzmacnia prawdziwe przyjaźnie i uwalnia od fałszywych przyjaciół.
Hindusi uważają go za jeden z najsilniejszych kamieni szlachetnych. Często medytują z ametystem. Pomaga w otwarciu trzeciego oka, używa się go również przy obrzędach ajurwedyjskich, gdyż potęguje efekt zdolności kontrolowania emocji. Ogólnie wspomaga rozwój duchowy.

Ametyst jest przypisany Baranowi, Rybom, Pannie oraz Wodnikowi (co do pozostałych, to informacje są sprzeczne). Oddziałuje na czakrę trzeciego oka i czakrę korony. Aby go oczyścić trzeba włożyć go pod bieżącą wodę, zaleca się ładować go w świetle księżyca.

W medycynie niekonwencjonalnej używa się go do między innymi: łagodzenia bólów głowy oraz migreny, eliminowania bezsenności, pozbywaniu się urazów psychicznych oraz przy bólach menstruacyjnych.
Wzmacnia układ oddechowy, pomaga przy problemach z układem trawiennym i łagodzi niektóre choroby skóry, jak np. trądzik czy łuszczyca.