Ofiara/Żertwa

[Nikodem]

Ofiara/Żertwa


Żertwa - dawna nazwa ofiary składanej Bogom.
Od tej nazwy wziął się termin "żerca" - czyli ten, który składa żertwę.
Mianem Żerców (Ofiarników) określano kapłanów, którzy pośredniczyli w składaniu darów.

_____________________

Ofiary miały kiedyś i mają dziś różnoraki charakter.


Można podzielić je na 3 rodzaje, zależnie od intencji składania:
- ofiary proszalne <= składane w ramach prośby o coś, np. o urodzaj, dobrobyt, powodzenie, miłość, bogactwo, lub o odwrócenie złego losu, itp.
- ofiary dziękczynne <= składane by wyrazić wdzięczność za spełnienie próśb, opiekę ze strony istoty, do której się zwracamy, lub szczęście i dobre dolę, która na nas niespodziewanie spadła;
- ofiary należne <= składane, by oddać należną cześć Bóstwu, Duchom, lub Przodkom, z racji tego, że "im się należy", ponieważ zajmują ważną rolę w życiu rodzinnym/społecznym np. Dziady sprawujące opiekę nad Rodem.
Innym powodem składania takiej ofiary może być święto np. Peruna, gdzie nie tylko się dziękuje i prosi – ale również za sprawą żertwy oddaje należny mu hołd.


___________________


Przykłady ofiar poświadczonych historycznie

...które w różnym stopniu da się zaadaptować do naszych czasów – a które dają wyobrażenie o tym "co", "jak" i "komu" składać.



Budując dom/budynek/gród składano ofiarę "zakładzinową" w fundamencie.
Najczęściej były to: kasza, zboże, miód, jajka - czyli płody rolne i produkty spożywcze.
Podobne ofiary składano domowym duchom - by dobrze zajmowały się obejściem.

Gdy trzeba było przebłagać/uprosić lokalnego Ducha np. Rzeki/Jeziora (czyli pomniejszego Ducha przynależnego do sfery demonologicznej – a nie boskiej) składano mu w ofierze zwierzęta - konia, lub sam jego łeb; czasem kurę, a czasem innego przedstawiciela zwierzęcia hodowlanego.

Ofiarą łączącą wszystkie 3 funkcje były dary zanoszone na groby Przodków w czasie Dziadów.
Były to głównie pokarmy i napoje, które spożywano podczas biesiady, razem ze zmarłymi.

W ramach podziękowania za dobre plony składano w ofierze kołacze/placki układane w wielki stos, tak, by nie było widać kapłana stojącego za nimi.
Była to żertwa dziękczynna, ale i proszalna – bo Żerca błogosławił wiernym, by w przyszłym roku stos placków był jeszcze większy – czyli by plony były jeszcze lepsze.



To przykłady w których możemy zaobserwować, że dawniej zwracano się do Duchów obecnych w wszystkich sferach życia – i do Duchów domowych, i do tych sprawujących pieczę nad elementami przyrody, i do Przodków, i do Bogów górujących nad tym wszystkim.


------------------------
Powyższe przykłady pokazują również, że życie duchowe było ściśle związane z życiem społecznym i składanie ofiar nie ograniczało się wyłącznie do sfery osobistej/rodzinnej.
To ciekawe zagadnienie, które pokazuje, że przynależność do społeczności pozwala szerzej i głębiej prowadzić życie kultowe.
------------------------



Współcześnie składane ofiary


Obecnie w społecznościach rodzimowierczych jest wiele interpretacji co należy się któremu Bogu.
Jednak często powtarza się następująca koncepcja:
- Strzybóg (Bóg Wiatru) - kasza rozrzucana na 4 strony świata;
- Weles - kości/mięso wołowe składane do ziemi (zakopywane);
- Perun - miód pitny (najczęściej ulewany do Ognia obrzędowego;
- Mokosz - jajka składane do ziemi.

Oczywiście to tylko jedna z wielu możliwości – jednak mi, osobiście, wydaje się trafiona.

Bogów jest znacznie więcej – więc i należne im dary, oraz formy ich składania będą się powtarzać.

Np. Bóstwom "chtonicznym", czyli związanym z Ziemią, żertwę właściwie będzie złożyć do ziemi.
Natomiast Bóstwom "uranicznym", czyli podniebnym, żertwę można złożyć w Ogień obrzędowy, by poszybowała z dymem ku niebu.

Ponadto miód pitny wiąże się ze sferą władzy książęcej, ale przede wszystkim boskiej – więc wszyscy Bogowie związani z władzą naczelną będą radzi z takiej ofiary – możemy tu wymienić np. Swaroga, Peruna, Świętowita.

Kolejną powszechną ofiarą składaną Bogom były kołacze - okrągłe ciasta rytualne - najczęściej na miodzie.
Te z kolei wiązały się z dobrobytem, pomyślnością, szczęściem i płodnością – i były składane w tychże celach.
Kołacze zastępować mogły okrągłe placki - również na miodzie.




To uniwersalna i smaczna ofiara.
To istotne ponieważ, po części ceremonialnej następuje część biesiadna - również przejawiająca charakter sakralny – pokarmy i napoje złożone w żertwie nie wędrują w całości w Ogień, czy do Ziemi. W ten sposób składana jest ich symboliczna część – pozostała ofiara jest spożywana przez uczestników na chwałę i cześć Bogów, Duchów i Przodków.

Należy pamiętać, by podczas uczty świadomie, pozostawać w sferze sacrum i rozumieć sens tej – równie ważnej – części obrzędów.


_____________________

Jeśli macie swoje doświadczenia podzielcie się nimi.
W końcu ilu praktykujących – tyle punktów widzenia. ;]


------------------------
*zdjęcie kołacza ze strony => http://potrawyregionalne.pl/303,Pieczywo_obrzedowe.htm